Một số thành viên trong nhóm biên tập của HBR đã đưa ra bảng xếp hạng các ý tưởng quản trị ấn tượng trong mười năm qua dưới cái tên "Những ý tưởng quản trị có ảnh hưởng mạnh nhất thập kỷ".

1. Chiến lược giá trị cổ đông. Quan điểm tạo ra lợi nhuận hấp dẫn cho nhà đầu tư tồn tại từ khi hoạt động đầu tư ra đời. Tuy nhiên trong thập kỷ này, quan điểm trên đã một phần bị lu mờ. Sự phức tạp gia tăng của các công cụ và các chuẩn đo lường quản lý dựa trên giá trị khiến người ta cân nhắc nhiều hơn tới tác động sâu của giá cổ phiếu tới các quyết định điều hành, và đảm bảo rằng mọi hoạt động đều nhằm mục tiêu hướng tới ngày lĩnh thưởng.

Cho tới năm 2009, thậm chí nhà lãnh đạo nổi tiếng về sự tập trung nâng cao giá trị đã phát biểu rằng đó thật sự là một ý tưởng tồi. "Giá trị cổ đông là một kết quả, không phải là một chiến lược", Jack Welch tuyên bố. "Các cử tri chính bỏ phiếu cho bạn là nhân viên, khách hàng, và sản phẩm của chính bạn".

2. Công nghệ thông tin trở thành phương tiện phụ trợ. Cơn sốt hiện tại với điện toán máy chủ ảo là bước mới nhất của một quá trình dài mà theo đó, các doanh nghiệp vứt bỏ những nhà kính quyền sở hữu mỏng manh và bắt đầu mua bán các tính năng tính toán như một dịch vụ. Một trong những động lực đứng sau phong trào này chính là nỗi sợ Y2K, nỗi sợ những hệ thống có tính kế thừa nặng nề khi bắt đầu một thiên niên kỷ mới.

3. Dàn hợp xướng khách hàng. Sau hàng loạt những phát triển kỹ thuật và xã hội, ý kiến của khách hàng được thu thập (dù theo số lượng lớn qua hệ thống xếp hạng Amazon, hay từng cá nhân như cái cách đã được thực hiện với tác phẩm "United Breaks Guitars" của Dave Carroll") và các công ty bắt đầu tìm cách lắng nghe. Đây là một xu hướng lớn: dù các bước chuyển mình khá nhẹ nhàng và có phần tự nhiên, nhưng tựu lại chúng đang thay đổi mọi thứ.

4. Quản trị rủi ro doanh nghiệp. Nghe có vẻ không hợp lý khi nói rằng thập kỷ vừa qua là một thập kỷ quan tâm nhiều đến quản trị rủi ro. Nhưng rõ ràng rằng sau vụ khủng bố 9/11, rất nhiều công ty đã nhận thức được mối nguy hiểm của việc bỏ nhiều trứng vào cùng một rổ. Những nhân viên cao cấp được trao quyền quản trị rủi ro trong các lĩnh vực từ phòng ngừa rủi ro tài chính đến hải tặc tại các vùng biển khơi.

5. Tổ chức sáng tạo. Thập kỷ vừa qua chứng kiến cuộc cách mạng trong phương cách tạo ra lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp, và cam kết tạo ra các sản phẩm sáng tạo đã trở nên đáng tin hơn. Thậm chí trước khi bắt đầu "suy nghĩ tổng thể", các nhà quản lý đã khuyến khích sự cộng tác, nhìn từ đa dạng các khía cạnh và gắn kết toàn bộ lực lượng lao động với việc "tạo ra ý tưởng".

6. Mã nguồn mở. Những chuyên viên tin học thuần túy sẽ rất dễ dàng định nghĩa thuật ngữ mã nguồn mở và các thành tựu đáng kể khác xảy ra vào cuối những năm 1990. Nhưng dưới quan điểm quản trị, chúng ta còn tìm thấy những ảnh hưởng rộng lớn hơn mà các sự kiện này mang lại ngoài các mã phần mềm. Liệu cuộc cách mạng chỉ xảy ra vào năm 2001 với sự ra đời của trang bách khoa toàn thư Wikipedia? Và biết bao nhiêu sự kiện đã được bách khoa hóa kể từ thời điểm đó?

7. Trở nên riêng tư hơn. Các khoản nợ giá rẻ đã tái kích thích hoạt động mua bán và sáp nhập vì sau vụ phá sản của tập đoàn năng lượng khổng lồ của Mỹ Enron, các cuộc cải cách không khuyến khích sự hoạt động của các công ty đại chúng. Cho đến cuối thập kỷ này, góp vốn tư nhân trong hoạt động doanh nghiệp đã được coi như hoạt động quản lý tốt nhất. Ngày nay, những ý tưởng như nâng cao tỷ lệ vay nợ không được đánh giá cao nhưng các doanh nghiệp vẫn ưa thích hình thức góp vốn tư nhân và duy trì quản lý ở mức độ cao.

8. Kinh tế học hành vi. Tất nhiên, cho đến thời điểm này, là bạn có thể phản đối việc xếp hạng ý tưởng này là ý tưởng của thập kỷ vì "nó đã ra đời từ cách đây hơn 10 năm rồi" và điều đó là chính xác. Nhưng hãy thử xét những ý tưởng mới trong thập kỷ vừa qua. Ở thập kỷ trước, bạn có thể nhớ lại tác giả nào đã viết cuốn "Tiểu sử của Steven Levitt", một trong những tác phẩm bán chạy nhất không? Hoặc khi nào hình ảnh nhà kinh tế được làm cho biến tướng giống như kẻ lừa đảo ("hay ngôi sao nhạc rock") một cách nghiêm túc?

9. Tiềm lực cao. Khác với các hãng tư vấn và doanh nghiệp hoạt động dựa trên kiến thức đã nhận thức được điều này từ lâu, số còn lại mãi cho đến thập kỷ vừa rồi mới nhận ra rằng một vài nhà quản lý có cách hành xử công bằng hơn. Các chương trình chính thức thiết lập để xác định, trau dồi, và giữ lại những tiềm lực cao này. Huấn luyện điều hành, một đặc quyền đối với những nhà điều hành cấp cao, đã phát triển nhanh và trở thành một ngành kinh doanh.

10. Cuộc tranh đấu công cụ phân tích. Một thập kỷ đầu tư vào hệ thống lưu giữ giao dịch và phản hồi đã tạo ra các công cụ giúp chuyển tất cả các dữ liệu thành một dạng trí thông minh. Các loại nghiên cứu hoạt động, bấy lâu nay vẫn được coi như thuộc riêng vương quốc thiết kế như lập kế hoạch sản xuất, nay đã tham gia vào quá trình đưa ra quyết định quảng bá sản phẩm. Các nhà quản lý bắt đầu trình học từ thử nghiệm.

11. Sự cách tân ngược. Điều đáng chú ý ở đây là sự trưởng thành trong quan niệm về toàn cầu hóa, đặc biệt đối với các nền kinh tế đang phát triển. Hồi những năm 2000, thứ chính mà phần lớn các tập đoàn lớn tìm thấy ở đây là nguồn tài nguyên thiên nhiên và nhân công giá rẻ ngày càng gia tăng. Sau đó, khi cơ hội việc làm gia tăng tạo ra tầng lớp trung lưu tại Trung Quốc và Ấn Độ, các thành phố của 2 đất nước này lại trở thành những thị trường giá trị.

Ngày nay, thị trường của những nhà tiêu dùng không Mỹ này đã trở thành một miền đất hứa. Các hãng như GE và Microsoft đang nghiên cứu các thị trường mới nổi, tối ưu hóa sự ưu tiên và kiềm chế, và sau đó kiếm tất cả lợi nhuận có thể đạt được.

12. Tình duy trì. Hơn bao giờ hết, mười năm đầu tiên của thế kỷ 21 sẽ được ghi nhớ như thập kỷ của hành trình xanh tham gia bởi các doanh nghiệp - giá mà hình ảnh tiếp thị bởi các doanh nghiệp ra công chúng giống như bộ phim Sự thật đau lòng (An unconvenient Truth) của Al Gore.

Tuy nhiên, chúng ta sẽ không hoài nghi thêm về điều này. Những nỗ lực của các công ty lớn và nhỏ nhằm giảm thiểu tác hại của khí cacbon và các tác động xấu khác đến môi trường là có thật và mang lại hiệu quả. Nhưng mười năm tới nữa, khi chúng ta xét lại xếp hạng này, quý độc giả vui lòng thứ lỗi nếu thập kỷ tiếp theo được xếp hạng trội hơn về tính duy trì. "Ý tưởng này xuất phát trước năm 2010", chúng tôi sẽ viết thế này. "Nhưng đây mới thật sự là thời kỳ mà nó thống trị".

Chúng tôi liệt kê trên đây các ý tưởng quản trị đã hình thành nên thập kỷ vừa qua. Nếu quý độc giả thấy ý tưởng nào không nên nằm trong hoặc đã bị bỏ sót khỏi danh sách, xin vui lòng đưa ra bình luận.

Julia Kirby - Harvard Business Publishing - Cao Hương dịch
Nguồn:  Tuần Việt Nam